BIM Level of Detail (LOD) – kiedy większa szczegółowość przestaje mieć sens

W praktyce projektowej BIM Level of Detail (LOD) ma bezpośredni wpływ na to, czy model BIM może być realnie wykorzystany do koordynacji międzybranżowej, dokumentacji wykonawczej lub realizacji budowy. W wielu projektach problemem nie jest zbyt niski poziom szczegółowości, lecz jego nadmierne zwiększanie bez jasno określonego celu.

W dojrzałych procesach BIM kluczowe znaczenie ma nie maksymalny poziom detalu, lecz właściwe dopasowanie LOD do etapu projektu, zakresu prac oraz oczekiwanych rezultatów. Zrozumienie, kiedy większy BIM LOD przestaje dodawać wartość, pozwala ograniczyć koszty i poprawić efektywność zespołów projektowych.

Czym jest BIM Level of Detail (LOD)?

BIM Level of Detail określa stopień szczegółowości geometrycznej oraz informacyjnej elementów zawartych w modelu BIM na danym etapie projektu. Poziom LOD wpływa na to, w jaki sposób model może być używany – od koncepcji, przez koordynację branżową, aż po dokumentację wykonawczą i modele as-built.

W rzeczywistych projektach LOD nie jest pojęciem teoretycznym. Decyduje on o:

• możliwości wykrywania kolizji,
• dokładności zestawień materiałowych,
• jakości dokumentacji projektowej,
• przydatności modelu na etapie realizacji i eksploatacji.

Różnice między Level of Detail a Level of Development w BIM

Pojęcia Level of Detail oraz Level of Development są często stosowane zamiennie, mimo że odnoszą się do różnych aspektów modelu BIM.

Level of Detail opisuje wizualną i geometryczną szczegółowość elementów. Level of Development natomiast określa, na ile dany element jest wiarygodny projektowo i może stanowić podstawę do decyzji wykonawczych.

W praktyce:

• wysoki poziom detalu nie zawsze oznacza wysoki poziom wiarygodności,
• element może być geometrycznie złożony, ale nadal niezatwierdzony do realizacji.

Poziomy BIM Level of Detail: LOD 100–LOD 500

Każdy poziom LOD odpowiada innemu etapowi projektu i innym wymaganiom informacyjnym.

• LOD 100 – modele koncepcyjne, uproszczona geometria, analizy wstępne
• LOD 200 – przybliżona geometria, podstawowe relacje przestrzenne
• LOD 300 – dokładna geometria, możliwość koordynacji i dokumentacji
• LOD 350 – rozszerzona koordynacja międzybranżowa, elementy montażowe
• LOD 400 – modele wykonawcze, prefabrykacja, detale montażowe
• LOD 500 – modele as-built, odzwierciedlające stan faktyczny obiektu

Tabela porównawcza poziomów LOD

Kiedy wyższy poziom BIM LOD jest uzasadniony

Wyższy poziom BIM LOD jest uzasadniony wyłącznie w sytuacjach, gdy rzeczywiście wspiera proces wykonawczy lub zarządczy. Dotyczy to przede wszystkim projektów o wysokim stopniu złożoności technicznej.

Najczęstsze przypadki uzasadnionego wysokiego LOD:

• projekty prefabrykacji i produkcji elementów,
• obiekty o dużej gęstości instalacji MEP,
• modele as-built dla facility management,
• projekty wymagające dokładnej koordynacji montażowej.

Jak dobrać BIM LOD do rodzaju projektu

Dobór BIM LOD powinien wynikać z charakteru projektu, a nie z ogólnego założenia „im więcej, tym lepiej”.

• Renowacje i modernizacje – najczęściej LOD 300–350
• Nowe inwestycje budowlane – LOD 300 na etapie projektu, LOD 400 dla wybranych zakresów
• As-built BIM – LOD 500 tylko tam, gdzie jest to faktycznie wymagane
• Facility management – selektywny LOD, skupiony na danych eksploatacyjnych

BIM Level of Detail w procesach Scan to BIM

W projektach Scan to BIM poziom LOD musi być dostosowany do dokładności chmury punktów oraz celu projektu. Nadmierna szczegółowość nie poprawi jakości modelu, jeśli dane źródłowe nie uzasadniają wyższego LOD.

Dla większości projektów inwentaryzacyjnych oraz adaptacyjnych LOD 300 lub LOD 350 zapewnia wystarczającą dokładność do koordynacji i dokumentacji. Zwiększanie LOD powyżej tego poziomu często prowadzi jedynie do wzrostu kosztów modelowania.

Najczęstsze błędy w doborze BIM LOD

Jednym z najczęstszych błędów w projektach BIM jest założenie, że wyższy poziom LOD zawsze oznacza lepszy model.

W praktyce nadmierna szczegółowość prowadzi do:

• wydłużenia czasu modelowania,
• zwiększenia kosztów projektu,
• utrudnień w koordynacji międzybranżowej,
• spadku czytelności modeli.

Wnioski praktyczne dotyczące BIM LOD

Świadomy dobór poziomu BIM Level of Detail pozwala zachować równowagę pomiędzy dokładnością a użytecznością modelu. W dojrzałych procesach BIM kluczowe znaczenie ma dopasowanie poziomu LOD do rzeczywistych potrzeb projektu, a nie maksymalizacja detalu.